خیلیها کنکور انسانی را دست کم میگیرند، اما همهی آنها اشتباه میکنند. کسب رتبه برتر و رقابت برای برخی رشتههای خاص در دانشگاههای تراز اول کنکور انسانی بسیار فشرده است و برای موفقیت باید از برنامه ریزی کنکور انسانی کاملاً دقیق و هدفمندی استفاده کنید. شاید ماهیت حفظی درسهای انسانی باعث شده برخی برداشتهای غلط درباره این شاخه داشته باشند.
باید دانشآموز رشته انسانی باشید و در کنکور آن شرکت کنید تا چالشهای برنامهریزی این رشته را درک کنید. خیلیها به اشتباه فکر میکنند که برنامه ریزی کنکور انسانی با همان تفکر حاکم بر کنکور تجربی و یا ریاضی اما سادهتر انجام میشود. ولی این عده احتمالاً از تفاوت برنامه ریزی کنکور انسانی با سایر رشته ها مطلع نیستند. در اینباره به سراغ کارشناس مرکز مشاوره کنکور یاوران دانش رفتهایم. از نگاه این کارشناس تفاوتهای رشته انسانی با سایر رشتهها عموماً ناشی از ماهیت دروس، حجم منابع، نحوه ارزیابی و استراتژیهای مطالعاتی است. در ادامه موضوع تفاوت برنامه ریزی کنکور انسانی با سایر رشته ها را موشکافی خواهیم کرد.
در برنامه ریزی رشته انسانی چه تفاوتهایی وجود دارد؟
صحبت درباره نحوه برنامه ریزی کنکور انسانی موضوع کاملاً تخصصی است. زیرا درباره کنکوری صحبت میکنیم که به هیچ حالت شبیه به ساختار حاکم بر رشته تجربی و یا ریاضی نیست. اولین مشکل زمانی ایجاد میشود که فکر کنید کنکور انسانی ساده است. همین تفکر اشتباه زمینهساز مشکلات زیادی میشود. از طرفی برخی باور دارند که مطالعه دروس حفظی که برنامهریزی نمیخواهد! اما مگر میشود وارد کنکور کاملاً رقابتی رشته انسانی با سوالات سراسر تفهیمی و گمراه کننده شوید، اما برنامهریزی جدی نداشته باشید! ابتدا تا قبل از اینکه بحث برنامه درسی کنکور انسانی را مطرح کنیم، بهتر است از تفاوتها صحبت کنیم. اینکه واقعاً کنکور انسانی در چه زمینههایی با دیگر کنکورها از قبیل تجربی و یا ریاضی متفاوت است.
تفاوت از نظر ماهیت دروس و نحوه یادگیری
اکثر دروس کنکور انسانی ماهیت مفهومی، تحلیلی و حفظی دارند. درسهایی مانند فلسفه، منطق، تاریخ، جغرافیا، روانشناسی، جامعه شناسی و… از جمله این دروس هستند که متاسفانه تقریباً همه فقط بخش حفظ کردنی آنها را میبینند. اما تا زمانیکه به درک عمیق مفاهیم و ارتباط بین موضوعات در این درسها پی نبرید و حتی اگر توانایی تحلیل متن کتاب را نداشته باشید، هر اندازه حفظ کنید، باز هم نمیتوانید به سوالات کنکوری پاسخ دهید.
در مقابل درسها در رشته تجربی به درک مفاهیم علوم پایه و حل مسئله استوار است. در کنکور ریاضی نیز کاملاً با درسهای مسئلهای و محاسباتی روبرو هستیم. جالب است که کنکور تجربی با وجود درس زیست شناسی و زمین شناسی خیلی بیشتر از کنکور انسانی تحت تاثیر مباحث حفظ کردنی است! ولی باور حفظی بودن دروس انسانی در ذهنیت بسیاری حتی خود دانشآموزان این رشته نهادینه شده است. خلاصه اولین چالش برنامه ریزی کنکور انسانی همین اصلاح زاویه دید است. درسهای انسانی به ظاهر حفظی اما در باطن کاملاً مفهومی هستند.
تفاوت از نظر حجم منابع و تنوع درسی
کنکور انسانی شلوغترین رشته دبیرستان است. داوطلبین کنکور انسانی عملاً باید برای بیش از ۱۰ درس تخصصی آماده شوند. تنوع کاملاً پیچیدهای از دروس در این رشته وجود دارد. از درس تاریخ و جغرافیا گرفته تا فلسفه، منطق، روانشناسی و یا درسهایی مانند فنون ادبیات فارسی و نهایتاً عربی که همگی در یک کنکور خلاصه شدهاند. دانشآموز رشته انسانی در جلسه کنکور عملاً قرار است در میان فضاهای کاملا متفاوت درسی سوئیچ کند. همین نکته برنامه ریزی کنکور انسانی را دشوار و تخصصی میکند.
در مقابل دانشآموزان تجربی و ریاضی با تعداد درسهای بسیار کمتری روبرو هستند. حتی ارتباطاتی میان درسها مثلاً فیزیک و ریاضی وجود دارد و چالش تعدد و تنوع منابع درسی بسیار کمتر از رشته انسانی است. واقعاً داوطلبین کنکور انسانی هنرمندانهتر از دیگر رشتهها هستند که در یک برنامه جامع قرار است همه این درسهای متفاوت را کنار هم بخوانند.
تفاوت از نظر استراتژی مطالعه
روش مطالعه دانشآموزان انسانی با دیگر رشتهها به کلی متفاوت است. دانشآموز انسانی با مسئله روبرو نیست که به شکلهای مختلف طراحی شود، بلکه با استدلالهای پی در پی و ارتباطات مفهومی از میان انبوه مطالب درسی مواجه است. استراتژی دانشآموز انسانی بر پایه تسلط بر متن کتابهای درسی شکل گرفته و در عین حال باید مرورهای منظم را مدیریت کند. هنر برنامه ریزی کنکور انسانی در مرورهای منظم اما هدفمند است.
در مقابل دانشآموزان تجربی و یا ریاضی باید با انواع روشهای حل مسئله روبرو شده و تست زنی کنند. تا جاییکه به یادگیری و تسلط بر فرمولها از طریق تمرین زیاد نیاز دارند. همین تفاوت استراتژی مطالعاتی کافی است تا سبک برنامه ریزی برای کنکور انسانی به کلی با دیگر رشتهها متفاوت باشد.
روشهای تست زنی
الگوی طراحی سوال آنقدر در کنکور انسانی با دیگر رشتهها فرق دارد که زمینه ساز تفاوت برنامه ریزی کنکور انسانی است. یک دانشآموز انسانی باید در هر تست کنکوری به دنبال تحلیل گزینهها باشد. همه گزینهها متنی هستند و معمولاً به شکل جملهای نوشته میشوند. آنگاه کافی است یک کلمه در گزینه کم و زیاد شود تا کل مفهوم آن جمله تغییر کند. در واقع دانشآموز انسانی باید پای هر گزینه رفتاری فیلسوفانه داشته باشد. این موضوع اصلاً با حفظ کردن مطالب برآورده نمیشود. از طرفی کاملاً با حال و هوای حل مسئلهای و یا تحلیلی دیگر رشتهها متفاوت است. روشهای برنامه ریزی برای کنکور انسانی باید بر مبنای همین نکته باشد. تا جاییکه هر دانشآموز انسانی را به یک فرد کاملاً تحلیلگر تبدیل کند.
چالشهای برنامه ریزی کنکور انسانی
کنکور انسانی به ظاهر ساده است، اما در عمل هر دانشآموز را وارد چالشهای سختی میکند. چالشهایی که شاید هرگز متوجه آنها نشوند، ولی فرصتهای کنکوری را میسوزاند. به عنوان مثال:
- تعداد درسها زیاد و روشهای مطالعه هر درس متفاوت است. ولی دانشآموزان همه درسها را به یک شکل میخوانند.
- خطر اطمینان کاذب وجود دارد. توهم یادگیری در میان دانشآموزان کنکور انسانی زیاد است. اکثر دانشآموزان انسانی با صرفاً حفظ کردن مطالب درسی اینطور فکر میکنند که همه چیز را میدانند.
- منابع کنکور انسانی بارها تغییر میکند. تقریباً هر سال با تغییراتی در منابع کنکور انسانی مواجه هستیم که مدیریت درس خواندن برای دانشآموزان را دشوار میکند.
اصول کلی برنامه ریزی کنکور انسانی
حالا که از تفاوت برنامه ریزی کنکور انسانی با رشتهها مانند تجربی و یا ریاضی مطلع هستید، قاعدتاً علاقمند شدهاید که درسهای انسانی را جدیتر گرفته و یک برنامه حرفهای برای خودتان تهیه کنید. ولی قبل از هر اقدامی بهتر است با اصول کلی برنامه ریزی کنکور انسانی آشنا شوید. نکتههایی که شاید در دیگر رشتهها خیلی مهم نباشند، اما در کنکور انسانی سرنوشت ساز میشوند:
- با شناسایی نقاط ضعف و قدرت خودتان در دروس مختلف یک برنامهریزی شخصی سازی شده تهیه کنید.
- با استفاده از تکنیکهای یادگیری عمیق با تاکید بر درک مفاهیم درس بخوانید.
- در تکاپوی پیدا کردن منابع معتبر و به کارگیری تکنیکهای خلاصه نویسی باشید.
- تا آنجا که میتوانید در برنامه ریزی کنکور انسانی مرور کنید.
نگاهی به روشهای برنامه ریزی برای کنکور انسانی
هر دانشآموز در رشته انسانی با یک شرایط کاملاً منحصر به فرد خاص خودش مواجه میشود. تعداد درسها زیاد است و در عین حال هر کسی در برخی درسها قوی و در برخی دیگر از درسها ضعیف است. بنابراین هر کسی در کنکور انسانی به یک برنامهریزی کاملا شخصیسازی شده نیاز دارد. همین نکته مهمترین تفاوت برنامه ریزی کنکور انسانی با دیگر رشتهها است. توصیه میکنیم که برای تهیه یک برنامه کاملاً مخصوص خودتان از مشاوران خبره در کنکور انسانی استفاده کنید. با این حال شرایط خاص مشترکی در میان تمام برنامهریزیها وجود دارد. اگر دانشآموز انسانی در سال کنکور هستید، اطلاع از چند نکته ظریف اما استراتژیک سودمند است.
توصیه میکنیم که برای تهیه یک برنامه کاملاً مخصوص خودتان از مشاوران خبره استفاده کنید. همچنین اگر میخواهید شانس قبولی خود را افزایش دهید، مشورت با یک مشاور انتخاب رشته کنکور میتواند از اشتباهات رایج در انتخاب رشته جلوگیری کند.
فصل اول: ویژگیهای منحصر به فرد کنکور انسانی
برای تنظیم یک برنامه جامع در کنکور انسانی چارهای ندارید جز اینکه این رشته را به خوبی بشناسید. اولین نکته، تنوع دروس تخصصی بالا در کنکور انسانی است. دانشآموزان باید به بیش از ۱۰ درس تخصصی با حال و هوای کاملاً متفاوت پاسخ دهند. تا جاییکه دروس ماهیت مفهومی – تحلیلی دارند. همچنین در کنکور انسانی به منابع متنی نیازمند هستید.
فصل دوم: اصول برنامهریزی شخصیسازی شده در انسانی
بچههای انسانی بیش از هر رشته دیگری با کتابهای درسی دوست هستند و بیش از هر رشته دیگری همین کتابهای درسی را میخوانند. بدون تردید باید یک برنامه شخصی سازی شده را برای خودتان تهیه کنید. اما در هر برنامهای متکی بر کتابهای درسی مدرسه هستید. همچنین وابستگی به کتابهای درسی مهمترین تفاوت برنامه ریزی کنکور انسانی است. البته توصیه میکنیم که برنامه ریزی کنکور انسانی را در چند فاز و با ساختار پی در پی انجام دهید:
-
فاز اول: تقویت دروس پایه
یک توصیه را از ما جدی بگیرید. کنکور انسانی تلاش یک ساله است. یعنی برای موفقیت در این رشته هیچ وقت دیر نیست و با مدیریت مناسب برنامه ریزی کنکور انسانی به راحتی میتوانید حتی در همان سال کنکور موفقیتهای بزرگی را تجربه کنید. بهتر است تمام پاییز تا آغاز دی ماه را با مطالعه عمیق و مفهومی درسهای دوازدهم و کل درسهای پایه دهم و یازدهم سپری کنید. پاییز باید برای شما تثبیت علوم پایه باشد. لذا در این مرحله تاکید شما باید بر مطالعه عمیق کتابهای درسی شود.
-
فاز دوم: مرحله تثبیت یادگیریها
فاز دوم برنامه ریزی کنکور انسانی از زمستان تا آغاز بهار است. در این ماهها باید برای تثبیت داشتهها دست به کار شوید. خیلی جدی باید تمام آنچه از دروس پایه دهم و یازدهم و همچنین نیمسال اول پایه دوازدهم را یاد گرفتهاید، در همین بازه تثبیت کنید. مرور منظم، مهمترین استراتژی در فاز زمستان است. اما نگاه شما باید تحلیلی باشد. تا جاییکه حتی گزینههای غلط هر تست را عمیقاً تحلیل کنید که چرا اشتباه هستند.
-
فاز سوم: جمعبندی تا قبل از امتحانات نهایی
آغاز بهار و شروع نوروز با تعطیلی مدارس بهترین زمان برای جمعبندی همه رشتههای کنکوری است. اما این جمعبندی برای بچههای انسانی بیش از دیگر رشتهها اهمیت دارد. روزهای نوروزی دیگر فرصت یادگیری مطلب جدید نیست و بهتر است کل مطالعات حجیم در شش ماه سال را با دقت جمعبندی کنید. شرکت در آزمونهای جامع شبیه ساز در این دوره کاملاً ضروری است و در عین حال همچنان کتابهای درسی مهمترین منابع شما هستند. همین نکته تفاوت برنامه ریزی کنکور انسانی است. زیرا باید با محوریت کتابهای درسی جمعبندی کنید.
چند تکنیک اختصاصی کنکور انسانی
ویژگیهای برنامه ریزی کنکور انسانی فقط ترتیب کردن ساعتهای مطالعه و نهایتاً حفظ کردن منابع پی در پی درسی نیست، بلکه در اختیار داشتن یک استراتژی است. استراتژی که شما را از ساعتهای طولانی خواندنهای بیثمر به مطالعه هدفمند برساند. اجازه دهید تا درباره چند تکنیک برنامه ریزی کنکور انسانی صحبت کنیم که تمام قد مخصوص این رشته است و هر دانشآموز انسانی باید مهارت کافی اجرای این تکنیکها را داشته باشد.
-
تکنیک اول: خلاصه نویسی هوشمند
دانشآموزان حرفهای کنکور انسانی در مطالعه درسهای پی در پی این رشته گاهاً خلاقیتهای بینظیری دارند. یکی از بهترین تکنیکها، اجرای روشهای خلاصه نویسی است. مثلاً میتوانید:
- برای مطالعه فلسفه از نقشههای مفهومی استفاده کنید.
- برای مطالعه تاریخ خط زمانی رویدادها و حوادث طراحی کنید.
- برای یادگیری درس جغرافیا از جداول مقایسهای استفاده کنید.
- فلش کارت برای حفظ کردن آیات و احادیث داشته باشید.
-
تکنیک دوم: روش مطالعه فعال
روش مطالعه فعال تفاوت برجسته برنامه ریزی کنکور انسانی با دیگر رشتهها است. اینجا عرصه هنرمندی بچههای هوشمند انسانی است و میدانند که چگونه یک درس حفظی اما تحلیلی را مدیریت کنند. در این روش باید چند مرحله پیشخوانی، سوال پرسیدن، خواندن عمیق، تفکر و تحلیل، از حفظ گفتن و نهایتاً مرور را برای هر درس اجرا کنید. توضیح مفاهیم به زبان ساده، هنرمندی دانشآموزان حرفهای رشته انسانی است.
توصیههایی برای دانشآموزان کنکور انسانی
برنامه ریزی برای کنکور انسانی هنر مدیریت تنوع است. در حالی که داوطلبان کنکور تجربی باید بر عمق مفاهیم و داوطلبان کنکور ریاضی باید بر حل مسئله تمرکز کنند، یک داوطلب انسانی باید مهارت توازن بین حفظ کردن، تحلیل و درک مفاهیم را داشته باشد. در پایان مشاوران مرکز مشاوره کنکور یاوران دانش (dyavari.com) چند توصیه ساده اما کاملاً تاثیرگذار دارند:
- کتابهای درسی محوریت کنکور انسانی هستند، لطفاً آنها را کنار نگذارید.
- مرور منظم، استراتژی هوشمندانه کنکور انسانی است. اما آن را فدای مطالعه مطالب جدید نکنید.
- در دروس مفهومی مانند فلسفه یا روانشناسی به دنبال کیفیت یادگیری باشید. لطفاً طوطیوار حفظ نکنید.
- قطعاً باید تست زنی کنید. اما تست آموزشی انجام دهید و تا میتوانید حتی گزینههای اشتباه هر تست را کامل تحلیل کنید.
- تعادل را رعایت کنید. هیچ درسی را در برنامه ریزی کنکور انسانی رها نکنید.
- انعطاف پذیر باشید. یک برنامه کامل برای ساعات مطالعه، تفریح، استراحت و خواب با قابلیت تغییر و اصلاح به موقع طراحی کنید.
رعایت این نکات ضامن موفقیت شما در کنکور انسانی است. یادتان باشد که در این کنکور کیفیت مطالعه بر کمیت آن برتری مطلق دارد. همیشه یک ساعت مطالعه فعال و متمرکز از ساعتها مطالعه بیهدف و طوطیوار برتر است.
مقاله خیلی مفیدی بود، مخصوصاً بخشی که درباره شخصیسازی برنامه مطالعه توضیح داده بود. من هم بعد از کلی تحقیق متوجه شدم انتخاب یک مشاور انتخاب رشته کنکور باتجربه میتواند از خیلی از اشتباهات رایج جلوگیری کند. ممنون از مطالب کاربردی.