کنترل عملکرد بخش های مختلف خودرو از سیستم سوخت رسانی گرفته تا سیستم خنک کننده، برای حفظ راندمان موتور حیاتی است. میزان اختلاط سوخت و هوا یکی از مهم ترین فاکتورهای تأثیرگذار در عملکرد موتور به شمار می رود و انواع سنسورهای خودرو با هدف تنظیم عملکرد بخش های مختلف موتور در محدوده استاندارد نقش ایفا می کنند. تجربه نشان می دهد خرابی هر یک از انواع سنسور در خودرو می تواند علاوه بر افت راندمان احتراق، زمینه ساز خرابی بسیاری از قطعات موتور شود. به همین دلیل، آشنایی اولیه با انواع سنسورهای ماشین برای هر راننده ای ضروری است. در این مطلب از نیاز مردم به معرفی انواع سنسور خودرو می پردازیم و درباره موقعیت قرارگیری و کاربرد آن ها توضیح می دهیم.
سنسور خودرو چیست؟
سنسور یا حسگر به قطعه ای گفته می شود که محرک های فیزیکی را دریافت کرده و نسبت به آن ها واکنش نشان می دهد. این محرک فیزیکی در قالب سازوکاری مشخص در سنسور به سیگنال الکتریکی قابل اندازه گیری تبدیل می شود. معمولاً انواع سنسورهای خودروهای انژکتوری، سیگنال های تولیدشده را به عنوان خروجی به کامپیوتر یا ECU خودرو ارسال می کنند. ایسیو با پردازش داده های دریافت شده از سنسورها، ضمن پایش وضعیت عملکرد بخش های مختلف، دستورات لازم برای عملکرد قطعات گوناگون را صادر می کند.
البته در خودروهای کاربراتوری نیز از سنسور برای مدیریت عملکرد بخش هایی از خودرو استفاده می شود. با این تفاوت که خبری از ایسیو در این خودروها نیست و سیگنال خروجی سنسورها به صورت مستقیم در اختیار راننده قرار می گیرد. به طور طبیعی، تنوع و تعداد سنسورهای به کاررفته در خودروهای کاربراتور به مراتب کمتر از خودروهای انژکتوری است.
لیست انواع سنسور در خودرو
لیست پرشماری از انواع سنسورها را می توان نام برد که در خودروها استفاده می شوند. برخی از این سنسورها به دلیل اهمیت بالا معمولاً در عموم خودروهای امروزی نصب می شوند؛ اما تعدادی از آن ها فراگیر نیستند و به عنوان آپشن در برخی از خودروها مورد استفاده قرار می گیرند. در ادامه با مهم ترین آن ها آشنا می شوید.
سنسور سرعت خودرو (سنسور کیلومتر)
سنسور سرعت خودرو وظیفه تولید و ارسال سیگنال های مربوط به سرعت را به ایسیو بر عهده دارد. این سنسور در فرآیند تعویض دنده در خودروهای اتوماتیک کمک کرده و از لرزش خودرو حین شتاب گیری جلوگیری می کند. همچنین داده های مورد نیاز برای سرعت سنج و کیلومترشمار خودرو را فراهم می آورد و در فعال سازی سیستم قفل خودکار درب ها حین حرکت نقش دارد. محل قرارگیری این سنسور معمولاً روی چرخ های خودرو یا داخل گیربکس در برخی از خودروهای اتومات است.
سنسور دریچه گاز
سنسور دریچه گاز وظیفه ارسال سیگنال وضعیت پدال گاز حین رانندگی به ایسیو را بر عهده دارد. این سنسور روی دریچه گاز موتور نصب می شود و اطلاعات دقیقی از میزان باز بودن دریچه گاز در اختیار کامپیوتر خودرو قرار می دهد. این داده ها برای تنظیم نسبت سوخت و هوا و پاسخ دهی مناسب موتور به فشار پدال گاز بسیار حیاتی هستند.
سنسور مپ خودرو
سنسور مپ خودرو یکی از کلیدی ترین اجزای سیستم مدیریت موتور است که وظیفه اندازه گیری فشار مطلق منیفولد هوا را بر عهده دارد. این سنسور در محدوده منیفولد ورود هوا بعد از دریچه گاز قرار گرفته و مقدار هوای مکش شده توسط پیشرانه را به کامپیوتر خودرو گزارش می دهد. اطلاعات این سنسور برای محاسبه دقیق مقدار سوخت مورد نیاز موتور ضروری است.
سنسور اکسیژن
سنسور اکسیژن خودرو یک حسگر بسیار دقیق است که در مسیر خروجی اگزوز قرار می گیرد. وظیفه این سنسور اندازه گیری میزان اکسیژن احتراق نیافته در آلاینده خروجی به سمت اگزوز است. داده های این سنسور به ایسیو کمک می کند تا نسبت سوخت به هوا را بهینه سازی کرده و مصرف سوخت را کاهش دهد.
سنسور دور موتور
سنسور دور موتور وظیفه اندازه گیری دور موتور خودرو را بر عهده دارد. این سنسور از نوع القایی بوده و از یک آهنربای دائمی و یک سیم پیچ تشکیل شده است. محل نصب این حسگر روی پوسته کلاچ و روبه روی دندانه های فلایویل یا روی قاب تسمه تایم قرار دارد. اطلاعات این سنسور برای عملکرد صحیح سیستم سوخت رسانی و جرقه زنی حیاتی است.
سنسور ناک (سنسور ضربه)
سنسور ناک وظیفه اندازه گیری ارتعاشات و لرزش های موتور را بر عهده دارد. این سنسور روی بلوک موتور در قسمت منیفولد هوا و معمولاً بین سیلندرها نصب می شود. سنسور ناک به تشخیص ضربات و ارتعاشات ناشی از پیش احتراق یا احتراق زودرس کمک کرده و از آسیب دیدن موتور جلوگیری می کند.
کاربرد انواع سنسورهای خودرو
هر یک از انواع سنسور در خودرو برای اندازه گیری محرک های خاصی استفاده می شوند. عمده سنسورهای مورد استفاده در خودرو برای کمک به تنظیم فرآیند اختلاط سوخت و هوا در محدوده ایده آل برای احتراق در موتور کاربرد دارند. اطلاعات مختلف مانند میزان هوای ورودی به موتور، میزان آلاینده های خروجی، دمای هوا در سیستم خنک کننده و سرعت خودرو با کمک سنسورها جمع آوری شده و در اختیار کامپیوتر قرار می گیرند.
ایسیو با پردازش اطلاعات، دستورات لازم برای عملکرد بخش های مختلف خودرو در محدوده استاندارد را صادر می کند. سنسورها نقش اساسی در بهبود عملکرد، ایمنی و بازده خودرو دارند. برای مثال، سیستم ترمز ضد قفل از حسگرهای چرخ برای کنترل سرعت هر چرخ استفاده می کند و سیستم کیسه هوا از حسگرها برای تشخیص تغییرات ناگهانی در سرعت خودرو بهره می برد.
علائم خرابی سنسورهای خودرو
خرابی سنسورهای خودرو معمولاً با علائم مشخصی همراه است که توجه به آن ها می تواند از بروز خسارت های سنگین جلوگیری کند. روشن شدن چراغ چک موتور اولین نشانه خرابی سنسورها محسوب می شود. ریپ زدن یا خاموش شدن ناگهانی موتور، افزایش مصرف سوخت، کاهش توان موتور و عملکرد نامناسب خودرو از دیگر علائم رایج خرابی سنسورها هستند.
همچنین ممکن است دور موتور به درستی نمایش داده نشود یا خودرو هنگام استارت زدن روشن نشود. با توجه به ماهیت انواع سنسور در خودرو، معمولاً امکان تعمیر این قطعات آسیب دیده وجود ندارد و باید پس از خراب شدن به فکر تعویض آن ها باشید. توجه به علائم خرابی سنسورها کمک می کند تا پیش از بروز خسارت های سنگین، با تعویض قطعه آسیب دیده که معمولاً قیمت بالایی ندارد، مشکلات ایجاد شده را برطرف کنید.
کلام پایانی
در این مطلب با انواع سنسورهای خودرو آشنا شدیم و درباره موقعیت قرارگیری و کاربرد هر یک توضیح دادیم. این امکان وجود دارد که در برخی از خودروها، سنسورهای دیگری نیز وجود داشته باشند که برای انجام وظایف خاصی مورد استفاده قرار می گیرند. آشنایی با انواع سنسور خودرو و علائم خرابی آن ها به شما کمک می کند تا عملکرد بهتری از خودروی خود داشته باشید و از هزینه های تعمیرات ناگهانی جلوگیری کنید. پیشنهاد می کنیم با مطالعه مطالب تخصصی درباره انواع سنسور در خودرو، دانش فنی خود را در این زمینه افزایش دهید.
سوالات متداول
۱. مهم ترین سنسورهای خودرو کدام اند؟
مهم ترین سنسورهای خودرو شامل سنسور اکسیژن، سنسور مپ، سنسور دور موتور و سنسور دریچه گاز هستند که نقش حیاتی در عملکرد موتور و کاهش مصرف سوخت دارند.
۲. از کجا بفهمیم سنسور خودرو خراب شده است؟
روشن شدن چراغ چک موتور، افزایش مصرف سوخت، کاهش توان خودرو، ریپ زدن موتور و روشن نشدن خودرو از مهم ترین علائم خرابی سنسورها محسوب می شوند.
۳. آیا می توان سنسورهای خراب را تعمیر کرد؟
معمولاً سنسورهای خودرو قابل تعمیر نیستند و در صورت خرابی باید نسبت به تعویض آن ها اقدام کنید. قیمت سنسورها معمولاً چندان بالا نیست و تعویض به موقع از هزینه های سنگین تر جلوگیری می کند.
