تا چند سال پیش و قبل از اجباری شدن دریافت معاینه فنی، خودروهای زیادی با هر بار گاز دادن حجم عظیمی از دود و آلودگی را وارد هوای شهر می کردند. با اجباری شدن قانون دریافت معاینه فنی برای خودروهای بالای ۴ سال، به مرور از تعداد این خودروها کاسته شد. امروزه نوع پیشرفته تری از معاینه فنی با نام «معاینه فنی برتر» معرفی شده است که استانداردهای سخت گیرانه تری در زمینه آلودگی هوا دارد و شرایط زیست محیطی را بیشتر مدنظر قرار می دهد. در این مقاله از نیاز مردم به بررسی دقیق این نوع معاینه فنی و تفاوت های آن با نوع معمولی می پردازیم.
معاینه فنی خودرو چیست؟
معاینه فنی خودرو، فرآیندی است که سلامت و ایمنی خودرو را در دو سطح بررسی فنی و میزان آلایندگی مورد سنجش قرار می دهد. در بخش بررسی فنی، عملکرد بخش های مختلفی مانند ترمزهای جلو و عقب، کمک فنرها، زیربندی و جلوبندی، چرخ ها، وضعیت ظاهری و سلامت چراغ ها ارزیابی می شود. در صورت وجود هرگونه نقص، مالک خودرو موظف است ظرف مدت ۱۴ روز نسبت به رفع عیب اقدام کرده و مجدداً برای دریافت گواهی سلامت مراجعه کند.
معاینه فنی برتر چیست؟
معاینه فنی برتر، علاوه بر انجام تمام تست های فنی و ظاهری، قواعد سخت گیرانه تری را در زمینه میزان آلایندگی خودروها اعمال می کند. از آنجایی که خودروها در دور موتور بالا، حجم بیشتری از مواد آلاینده تولید می کنند، در این نوع معاینه، میزان آلایندگی در دور موتور بالا نیز اندازه گیری می شود. این روش از سال ۱۳۹۷ در مراکز منتخب آغاز شده و با هدف کنترل دقیق تر آلودگی هوا طراحی شده است.
فرق معاینه فنی برتر و عادی چیست؟
تفاوت اصلی میان معاینه فنی برتر و عادی در روش اندازه گیری آلایندگی خودرو است. در معاینه فنی عادی، میزان آلایندگی فقط در دور موتور آرام و سرعت پایین سنجیده می شود. اما در معاینه فنی برتر، تولید آلایندگی خودرو در دو سطح کارکرد درجا و دور موتور ۲۵۰۰ بررسی می شود. حد مجاز مونوکسید کربن در معاینه فنی معمولی ۰/۷ درصد حجمی است، درحالی که در معاینه فنی برتر با دور موتور ۲۵۰۰ این مقدار به ۰/۶ درصد حجمی کاهش می یابد. این سخت گیری بیشتر باعث می شود برخی خودروها در این آزمون مردود شوند، اما در صورت موفقیت، گواهی با اعتبار بالاتر صادر می شود.
چه خودروهایی ملزم به دریافت معاینه فنی برتر هستند؟
در حال حاضر، خودروهایی که بیش از ۴ سال از تاریخ تولید آنها می گذرد و همچنین خودروهای وارداتی تولید سال ۲۰۱۶ و ماقبل آن، ملزم به دریافت گواهی معاینه فنی هستند. اگرچه دریافت معاینه فنی برتر برای همه خودروها اجباری نیست، اما انجام آن مزایای قابل توجهی دارد. خودروهای دارای گواهی معاینه فنی برتر از تخفیف ۳۰ درصدی عوارض طرح ترافیک بهره مند می شوند.
هزینه معاینه فنی برتر در سال ۱۴۰۴
هزینه دریافت معاینه فنی برتر در سال ۱۴۰۴ برای خودروهای سبک مبلغ ۲۷۵ هزار تومان و برای خودروهای نیمه سنگین و سنگین مبلغ ۳۱۰ هزار تومان تعیین شده است. این مبلغ نسبت به معاینه فنی عادی که ۲۶۵ هزار تومان است، تفاوت ناچیزی دارد، اما مزایای آن بسیار بیشتر است. در صورت مردودی در آزمون، مالک خودرو ۱۴ روز فرصت دارد تا نسبت به رفع عیوب اقدام کرده و مجدداً برای دریافت گواهی اقدام نماید.
جریمه نداشتن گواهی معاینه فنی
نداشتن گواهی معاینه فنی معتبر، جریمه روزانه به همراه دارد. بر اساس آخرین اطلاعیه ها، جریمه تردد بدون معاینه فنی در سال ۱۴۰۴ به ازای هر روز مبلغ ۵۲,۵۰۰ تومان است. این جریمه به صورت الکترونیکی و توسط دوربین های پلاک خوان ثبت می شود. همچنین در صورت دودزا بودن خودرو، جریمه اضافی نیز به آن افزوده خواهد شد. بنابراین، انجام به موقع معاینه فنی نه تنها از پرداخت جریمه های سنگین جلوگیری می کند، بلکه ایمنی سرنشینان و سلامت محیط زیست را نیز تضمین می نماید.
اقدامات لازم قبل از مراجعه برای دریافت معاینه فنی
پیش از مراجعه به مراکز معاینه فنی، توصیه می شود موارد زیر را بررسی کنید تا از نتیجه مثبت آزمون اطمینان حاصل نمایید. نور چراغ های خودرو را حتماً چک کنید و از سلامت برف پاک کن، آب پاش و کمربند ایمنی مطمئن شوید. سلامت لاستیک ها و میزان ساییدگی آج آنها را بررسی کنید و روغن موتور و فیلترها را کنترل نمایید. همچنین از سلامت شیشه ها، آینه ها و بدنه خودرو اطمینان حاصل کنید.
مراحل انجام معاینه فنی برتر
فرآیند دریافت معاینه فنی برتر شامل چند مرحله مشخص است. در مرحله اول، ثبت و پذیرش خودرو انجام می شود که در آن اطلاعات خودرو و مالک در سیستم پلیس ثبت می گردد و حضور مدارک خودرو شامل برگ سبز و مدارک شناسایی مالک الزامی است. سپس تست ظاهری خودرو شامل بررسی چراغ ها، لاستیک ها، شیشه ها و کمربند ایمنی انجام می شود. در مرحله بعد، تست آلایندگی خودرو بسته به نوع معاینه فنی (برتر یا معمولی) انجام می گیرد. پس از آن، سلامت چراغ ها و انحراف نور آنها توسط رایانه سنجیده می شود. در ادامه، قدرت کمک فنرها و سلامت ترمز خودرو مورد بررسی قرار می گیرد و در نهایت وضعیت سیستم تعلیق ارزیابی می شود. در صورت سالم بودن خودرو و نبود نقص فنی، گواهی و برچسب معاینه فنی با اعتبار یک ساله صادر می شود.
نتیجه گیری
معاینه فنی برتر با رویکردی سخت گیرانه تر نسبت به نوع عادی، گامی مؤثر در جهت کاهش آلودگی هوا و افزایش ایمنی خودروها محسوب می شود. با وجود هزینه ناچیز اضافی نسبت به معاینه فنی معمولی، مزایای آن از جمله تخفیف عوارض طرح ترافیک و جلوگیری از جریمه های روزانه، این انتخاب را به گزینه ای هوشمندانه برای مالکان خودرو تبدیل کرده است. توصیه می شود تمامی افرادی که خودروی آنها بیش از ۴ سال سن دارد، برای دریافت این گواهی ارزشمند اقدام کنند.
سوالات متداول
۱. آیا دریافت معاینه فنی برتر برای همه خودروها الزامی است؟
خیر، دریافت معاینه فنی برتر الزامی نیست، اما خودروهای بالای ۴ سال ملزم به دریافت گواهی معاینه فنی (عادی یا برتر) هستند. انتخاب نوع برتر مزایای بیشتری مانند تخفیف عوارض طرح ترافیک دارد.
۲. هزینه معاینه فنی برتر در سال ۱۴۰۴ چقدر است؟
هزینه معاینه فنی برتر برای خودروهای سبک ۲۷۵ هزار تومان و برای خودروهای نیمه سنگین و سنگین ۳۱۰ هزار تومان می باشد.
۳. کدام مراکز معاینه فنی را انجام می دهند؟
معاینه فنی برتر در مراکز منتخبی مانند بیهقی، سراج، آبشناسان، دماوند، الغدیر، شقایق، نیایش، چمران، خاوران و فدائیان اسلام ارائه می شود.
